لفظ منطق الطیر برگرفته شده از آیه ی « و وَرَثَ سلیمانُ داودَ وَ قالَ یا ایهاالنّاسُ عُلّمِنا مَنطَقُ الطیر و اوتینا من کلِ شیءٍ إن هذا لَهوَ اَلفضلُ المُبین.»

« و وارث شد سلیمان داوود را و گفت: ای مردم! آموخته شدیم سخن پرنده را، و از همه چیز مارا بدادند وبه درستی این بخشایش آشکاری است.» در ادبیات عرفانی روح آدمی را مانند پرنده ای مثال زدند که از عالم اعلی فرود آمده و در قفس جسم گرفتار شده است.

نخستین کسی که پرندگان را در قلمرو تفکرات فلسفی خود به پرواز در آورده و از مرغان صحبت کرده ابو علی سیناست . او از روح تعبیر به کبوتری کرده است که از عالم علوی آمده و در این خاکدان سفلی مسکن گزیده است. پس از او عین القضاة همدانی و محمد ابن محمد غزالی ، شیخ اشراق ، شیخ احمد غزالی سخن گفته است .

مهم ترین و مشهور ترین مثنوی عطار منطق الطیر است که هم از جهت شیوه ی تلفیق داستان اهمیت خاص دارد و هم از لحاظ نتیجه ای که از آن بدست می آید در واقع یک نوع حماسه ی عرفانی است .

علت نام گذاری کتاب عطار به منطق الطیر را می توان به دلایل زیر نام برد:

*این اثر کتابی است رمزی که قهرمانان آن مرغانند و از زبان مرغان مسائل سیر و سلوک و حرکت به طرف کمال را ذکر می کند و دست سالکان راه خدا را می گیرد و مرحله به مرحله بالا می برد. در منطق الطیر گروهی از مرغان برای جستن و یافتن پادشاهشان سیمرغ سفری را آغاز می کنند در هر مرحله گروهی از مرغان از راه باز می مانند و در آخر فقط 30 مرغ می ماند و آن ها سیمرغ را در وجود خود می یابند و در نهایت با این خود شناسی جذب جذبه خدا می شوند.

* مطالب کتاب مسائل سنگین و عمیق عارفانه ای است که کم تر کسی به رازو رمز آن آگاه شده است.در منطق الطیر مراحل و منازل هفت مرحله است که او این منزل ها را هفت وادی یا هفت شهر عشق می نامد این هفت وادی به ترتیب این چنین است: طلب ، عشق ، معرفت ، استغنا ، توحید ، حیرت و فقر است که سر انجام به خدا می انجامد.

همان طور که زبان مرغان را کسی نمی فهمد کسانی مانند حضرت سلیمان زبان مرغان را در می یابند.وعطار بزرگوار در کتاب خود اشاره می کند که:

 منطق الطیر غزل های مرا           کس نمی داند سلیمانش تویی

          

منابع و مأخذ :

با کاروان حلّه . مجموعه ی نقد ادبی( تألیف دکتر عبدالحسین زرین کوب) انتشارات علمی

تجلی رمز و روایت در شعر عطار نیشابوری. دکتر اشرف زاده انتشارات اساطیری